Coğrafi İşaret
Coğrafi işaretler, belirli bir bölgeden kaynaklanan bir ürünü tanımlayan ya da kalitesi, ünü veya diğer karakteristik özellikleri itibariyle coğrafi kaynağına atfedilebilen bir bölgeyi işaret eden sınai mülkiyet hakkıdır.
Bir yörenin herhangi bir ürünü, meyvesi, taşı, madeni diğer yörelerde üretilenden farklı olabilir. Bir yörede üretilen halı, kilim, kumaş, çini, gıda maddesi vb. herhangi bir nedenle ün kazanmış olabilir. Bu ürünlerin üzerinde o yörenin adının kullanılması, tüketiciler tarafından o ürünün benzerlerinden farklı özelliklere sahip olduğu şeklinde algılanır ve o yörenin adına duydukları güven dolayısıyla diğer ürünlere göre daha fazla tercih edilmesine sebep olur. Bu anlamda coğrafi işaretler, ürünün kalitesi, geleneksel üretim metodu ve coğrafi kaynağı arasında kurulan sıkı bağı simgeleyen bir güvencedir.
Coğrafi işaretler “menşe adı” ve “mahreç işareti” olarak iki ayrı şekilde değerlendirilir.
Menşe Adı
Coğrafi işaret korumasına konu edilen ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tamamı sınırları belirlenmiş coğrafi alanda gerçekleşmek zorunda ise bu durumda bulunan coğrafi işaretlere “menşe adı” denir.
Menşe adı, ürünün tamamıyla tanımlanan yerde üretilmiş olmasını gerektirir. Çünkü ürün, niteliklerini ancak ait olduğu yöre içinde üretildiği tekdirde kazanabilir. Örnek olarak Eskişehir Lületaşı, Çelikhan Tütünü ve Ege Pamuğu verilebilir.
Mahreç İşareti
Ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinden en az biri sınırları belirlenmiş coğrafi alanda gerçekleşmek zorunda ise bu durumdaki coğrafi işaretlere de "mahreç işareti" denir.
Ürünlerin nitelikleri, kalitesi, ünü ve diğer özellikleri belirli bir coğrafi yere ait doğal hammadde ya da beşeri unsurlara dayalıdır. Bu ürünlerin üretiminde, bulundukları coğrafi bölgeye ait üretim yöntemlerinin aynen kullanılması ve ürünün kalitesinin aynı olması şarttır.